Sigorta Son Postlar

Sigortada Rücu Hakkı

Sigorta işlemleri baştan sona ayrıntılar ile dolu oldukça önemli bir süreci kapsar. Sigortanın başlatılmasından zarar tazmininin ödenmesine kadar uzanan zaman diliminin yanı sıra bazı durumlarda tazminatın ödenmesinin ardından da süreç devam edebilmektedir. Bahsedilen bu durum ise pek çok kişinin fazlaca adını duymadığı rücu hakkıdır. En genel anlamda rücu cayma hakkı olarak belirtilebilir. Sigortacılık düzenlemeleri ile ayrıntılandırılan bu hak, sigortacının kullanabildiği bir hak olup halefiyet ilkesi kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Halefiyet ilkesi ise sigortacının sigorta hizmetinden faydalanan kişiye gerekli tazminatı ödemesinin ardından bu kişinin haklarına sahip hale gelerek zarara yol açan üçüncü kişilere dava açabilmesini olanaklı hale getirmektedir. Rücu hakkı yaygın olarak araç sigortaları kapsamında kullanılır. Diğer branşlarda da sigortacının bu hakkı saklı bulunur.

Sigortada Rücu HakkıTanımı Nedir?

Rücu; etimolojik olarak geri dönme veya sözden vazgeçme anlamlarını taşıyan bir sözcüktür. Hukuki olarak ise özel ya da tüzel kişinin yükümlülüklerinden vazgeçtiğini, caydığını anlatan bir terimdir. Sigortada rücu hakkı sigorta şirketinin sigorta sözleşmesi ile sabitlenen sorumluluklarından vazgeçme talebinde bulunma hakkını ifade eder. Sigortacı bu hakkını almak için kesin surette mahkemeye başvurmalıdır. Rücu hakkının başka bir biçimde işletilmesi mümkün değildir. Bunun yanı sıra sürecin, sigortacının sigorta hizmetinden yararlanan kişiye poliçede belirtilen tazminatı ödemeden başlatılması da söz konusu değildir. Rücu hakkının kullanılabilmesi için hasarın ardından gereken bedelin sigortalanana ödenmesi ve halefiyet ilkesinin yerine getirilmesi gerekir.

Sigortada Rücu Hakkının Önemi Nedir?

Rücu hakkı; özellikle araç sigortası için hayati öneme sahip olabilir. Hasarlı kazalarda zarar ve hasara neden olan kusurlu taraftan temin edilmesi beklenen ücretin sigorta şirketinin sahip olduğu bu hak üzerinden kazanılması mümkün olabilmektedir. Bu noktada çoğunlukla sigorta hizmetinden faydalanan kişinin lehine sonuçlanan bu tür davalar; tarafların fazladan zarara uğramasının önüne geçmek için etkili birer araç olarak kullanılabilmektedir. Rücu hakkı davaları üçüncü taraflara açılabileceği gibi sigortacı tarafından sigorta ettirene de açılabilir. Bahsi geçen durumun gerçekleştirilebilmesi için sigortaya tabi malın sahibinin ortaya çıkan hasarda ağır kusurlu olması şartı aranmaktadır. Aksi takdirde şirket rücu hakkını isteyemez.

Sigortada Rücu Hakkı Nasıl Kullanılır? 

Rücu hakkı davası açmanın iki farklı biçimi olabilir. Bu iki farklı biçim davalı tarafın belirlenmesi üzerinden ortaya çıkar. Bunlardan ilki halefiyet ilkesi kullanılarak sigortacı ve sigorta ettirenin dışında üçüncü bir tarafa dava açılmasıdır. Halefiyet ilkesine göre sigorta şirketi hasarın tazminatını sigorta sahibine ödemesi ile birlikte yasal olarak sigortalananın halefi durumu geçerek onun yerine dava açma hakkına sahip olur. Yine bu durumda sigorta hizmetinden yararlanacak kişinin kaza ya da hasar yaratacak durumda ağır kusurlardan herhangi birini işlememiş olması gerekmektedir. Dava ile yükümlülüklerinden vazgeçtiğini bildiren sigortacı hatalı üçüncü taraftan tazminatı gerekli indirimler de hesaba katılarak geri alabilir.

Temlik Esaslı Rücu Hakkı Nedir?

Rücu hakkı kullanımının bir diğer biçimi ise temlik esaslı rücudur. Bu durumda ise sigorta şirketi, hasar ve kaza hallerinde sigorta ettirenin ağır kusurlardan birini işlediğini tespit ederek tazminatı geri temin etmek amacı ile direkt olarak sigorta ettirene dava açar. Böyle bir davanın açılabilmesi için kusur şartı son derece önemlidir. Örneğin; araç sigortaları göz önüne alınacak olursa sürücünün kırmızı ışıkta geçmesi, alkollü araç kullanması, ehliyetsiz olması gibi etkenler ağır kusur sayılacaktır. Temlik esaslı rücu hakkı davalarının açılabilmesi için ise yine sigorta şirketinin poliçede belirtilen tutarı müşterisine ödemesi gerekmektedir. Sürecin başlama tarihi kazanın gerçekleştiği günden değil sigorta şirketinin ödemeyi yaptığı günden başlatılır.

Rücu Hakkı Hangi Sigorta Branşlarında Geçerlidir?

Sigortanın farklı branşları için bazı özellikler farklılık gösterse de tüm branşlar için rücu hakkı geçerlidir. Ancak isminin en çok geçtiği ve en etkin biçimde kullanıldığı alan kasko, yani özel araç sigortalarıdır. Kasko rücu davaları örneklerine rastlamak mümkündür. Kasko rücu davalarında ilk olarak tarafların kusur oranları etkili olmaktadır. Buna göre hasarlı kazanın meydana gelmesinin ardından sigortacı tazminatı öder. Eğer olayda üçüncü tarafın kusurlu olduğu belirlenmiş ise sigorta şirketi rücu davası açma yoluna gider. Davanın sigortacı lehine sonuçlanması durumunda şirket; ödenen tazminatın mahkemece belirlenen bir kısmını ya da tamamını diğer taraftan temin edebilir. Ayrıca temlik esaslı bir uygulama yapılacak ise aynı durum bu defa sigortacı ve sigortalanan arasında ortaya çıkabilmektedir.

Rücu Hakkı Davalarının Özellikleri Nelerdir?

Hakkında düzenlemeler yapılış olmasına rağmen rücu hakkı ile ilgili tam olarak belirlenmiş sınırlar bulunmamaktadır. Hakkın hangi durumlarda kullanılacağı kesin çizgiler ile belirtilmediği gibi rücu hakkı çok yaygın biçimde kullanılmamaktadır. Bununla beraber hukuki olarak hakkın zaman aşımına uğrama süresi 10 yıldır.  Olayın yaşanmasının ardından 10 yıl içerisinde sigorta şirketi rücu hakkı davası açabilir. Ayrıca bu süre aralığında faiz isteme olanağına da sahiptir. Faiz oranı tamamı ile mahkeme tarafından belirlenir.

Kasko Rücu Davası Nedir? 

Araç özel sigortaları kapsamında görülen rücu hakkı davalarına kasko rücu davaları adı verilir. Adı geçen davalarda en önemli nokta sigorta şirketi ve mahkeme yolu ile hasara yol açan kazanın kusurlusunun kim olduğunun tespit edilmesi ve kusurun boyutlarının belirlenmesidir. Zira sigorta şirketinin sözleşmedeki yükümlülüklerinden cayma hakkını kullanabilmesi için kazaya karışan tarafların belirtilen kusurlardan birini işlemiş olması gerekmektedir. Bu halefiyet usulü ve temlik esaslı rücu davalarının ikisi için de geçerlidir. Bu kusurlar aşağıda belirtilmiştir:

  • Kazaya araç kullanma ehliyeti bulunmayan bir tarafın sebebiyet vermesi,
  • Alkol, uyuşturucu gibi keyif verici maddelerin kullanımının tespit edilmesi,
  • Kazaya karışan araçların ruhsatlarının bulunmaması,
  • Rizikonun gerçekleşmesi halinde sigorta ettirenin ihmali nedeni ile hasarın büyümesi,
  • Hırsızlık ya da gasp hallerinde ihmal.

Rücu Hakkı Davaları Nasıl Bir Süreçte Gelişir?

Dava süreci hasarın belirlenmesi ile başlar. Ardından sigorta şirketi sigorta ettirene poliçede belirtilen tutarda tazminatı öder. Tazminat ödenmediği müddetçe şirketin dava açma hakkı doğmaz. Rücu hakkının doğmasının hemen ardından sigortacı ilgili mahkemelere başvurarak dava sürecini başlatabilir. Hasar ve hasar sebebinin durumuna göre sigorta şirketi davayı sigorta ettirenin adına üçüncü tarafa açabilir. Ya da kusurlu gördüğü sigorta ettirene dava açabilir. Olayın gelişimi rücunun temlik esaslı mı, halefiyet usulü mü olduğunu konusunda değişim yaratabilir.

Aylin Köprülü

Büyükkarcı Sigorta Uzmanı